Wilt u uw geslachtsregistratie laten wijzigen naar X (non-binair), bijvoorbeeld zodat in uw paspoort een ‘X’ wordt vermeld? Dan moet daarvoor een verzoek worden ingediend bij de rechtbank. Als advocaat begeleid ik cliënten bij deze procedure.
Er is nog steeds geen specifieke wettelijke regeling voor non-binaire personen. Toch betekent dit niet dat er niets mogelijk is. De rechterlijke weg blijft open. In december 2025 heeft de Hoge Raad opnieuw duidelijkheid gegeven over verzoeken tot wijziging van de geslachtsregistratie naar een neutrale aanduiding (‘X’).
In dit artikel leg ik uit wat de uitspraak inhoudt en wat dit concreet betekent als u uw geslachtsregistratie wilt laten wijzigen naar ‘X’.
Wat heeft de Hoge Raad beslist?
De zaak begon bij een rechtbank die prejudiciële vragen stelde aan de Hoge Raad: is het onder de huidige wetgeving mogelijk om de geslachtsregistratie in de geboorteakte te wijzigen naar een niet-binaire aanduiding? De Hoge Raad heeft deze vragen niet inhoudelijk beantwoord. Daarmee heeft hij geen nieuwe wettelijke grondslag gecreëerd, maar ook geen verbod uitgesproken.
De bestaande lijn blijft gelden: zolang de wetgever geen regeling heeft getroffen, beoordeelt de rechter per individueel geval of een verzoek kan worden toegewezen. Dat betekent dat de rechtbank nog steeds bevoegd is om een wijziging van de geslachtsregistratie naar ‘X’ toe te staan.
Is er dan nog steeds geen wet?
Dat klopt. Het eerdere wetsvoorstel tot wijziging van de transgenderwet is in 2025 ingetrokken. Er is dus op dit moment geen expliciete wettelijke bepaling die de registratie van ‘X’ regelt. Maar juist daarom heeft de Hoge Raad eerder bepaald, dat de rechter in concrete zaken moet beslissen aan de hand van:
- de aard van het verzoek
- de onderbouwing
- de persoonlijke omstandigheden
De uitspraak van de Hoge Raad van december 2025 verandert daar niets aan.
In een eerder artikel legde ik uit wat de intrekking van het wetsvoorstel betekende voor non-binaire personen: Intrekking transgenderwet
Kunt u uw geslachtsregistratie nog steeds wijzigen naar ‘X’?
Wilt u uw geslachtsregistratie laten wijzigen naar ‘X’, dan is dat nog steeds mogelijk via de rechtbank. De rechter maakt een belangenafweging tussen:
- uw persoonlijke belang bij erkenning van uw genderidentiteit
- het algemeen belang bij het huidige (binaire) wettelijke systeem
In recente rechtspraak zien we dat rechtbanken verzoeken inhoudelijk beoordelen en — bij een zorgvuldige onderbouwing — ook toewijzen. Een goed opgesteld verzoekschrift is daarbij essentieel.
Hoe verloopt de procedure bij de rechtbank?
Een verzoek tot wijziging van de geslachtsregistratie naar ‘X’ wordt ingediend bij de rechtbank en moet worden opgesteld door een advocaat.
Kort samengevat:
- Er wordt een verzoekschrift ingediend bij de rechtbank van uw geboorteplaats (of Den Haag als u in het buitenland bent geboren).
- In het verzoek wordt uitgelegd waarom uw huidige geslachtsregistratie niet aansluit bij uw genderidentiteit.
- Een deskundigenverklaring is niet wettelijk verplicht, maar kan in sommige gevallen ondersteunend zijn.
- De gemeente (ambtenaar van de burgerlijke stand) mag reageren.
- De rechtbank neemt een beslissing.
Bij toewijzing wordt uw geboorteakte aangepast. Na verwerking in de Basisregistratie Personen (BRP) kunt u een nieuw paspoort of identiteitskaart aanvragen waarop ‘X’ staat vermeld. De procedure duurt een half jaar tot ongeveer een jaar.
Een uitgebreide uitleg van de procedure leest u hier: wijziging geslachtsregistratie naar X
Is een voornaamswijziging verplicht?
Nee. Een verzoek tot wijziging van de geslachtsregistratie kan zelfstandig worden gedaan. Sommige mensen kiezen daarnaast voor een voornaamswijziging, maar dat is een persoonlijke keuze en geen vereiste.
Waarom nu actie ondernemen?
Soms wordt gesuggereerd, dat het beter is te wachten op nieuwe wetgeving. Het is echter onzeker is of en wanneer die wetgeving daadwerkelijk komt. Aanhouding of uitstel betekent in de praktijk dat u mogelijk nog jarenlang geconfronteerd blijft met een registratie die niet bij u past. Voor veel mensen is dat emotioneel belastend en praktisch ongemakkelijk.
Veel gestelde vragen
Hoe lang duurt een procedure tot wijziging van de geslachtsregistratie naar X?
Gemiddeld duurt de procedure bij de rechtbank zes maanden tot ongeveer een jaar.
Heb je een deskundigenverklaring nodig voor een X-registratie?
Nee, dat is niet wettelijk verplicht, maar kan soms ondersteunend zijn.
Komt de X-registratie ook op je paspoort te staan?
Ja. Nadat de rechtbank de wijziging heeft toegewezen en de geboorteakte is aangepast, wordt de wijziging verwerkt in de Basisregistratie Personen. Daarna kunt u een nieuw paspoort of identiteitskaart aanvragen waarop ‘X’ staat vermeld.
Persoonlijke begeleiding
In mijn praktijk begeleid ik cliënten bij verzoeken tot wijziging van hun geslachtsregistratie naar ‘X’. Daarbij staat een zorgvuldige en respectvolle benadering centraal. Iedere situatie is anders en verdient een individuele beoordeling.
Overweegt u een wijziging van uw geslachtsregistratie? Dan bespreek ik graag met u wat in uw situatie mogelijk is. U kunt vrijblijvend contact met mij opnemen voor een eerste gesprek.
mr. Marieke Veken, maart 2026