In december 2025 heeft de Hoge Raad een belangrijke beslissing genomen over de vraag of rechters aanvragen om de geslachtsregistratie in de geboorteakte te laten wijzigen naar een neutrale aanduiding — zoals ‘X’ — mogen beoordelen en toewijzen. Dit is een relevant onderwerp voor non-binaire en genderdiverse personen die niet worden vertegenwoordigd door het traditionele man- of vrouw-model in officiële documenten.
👉 Lees hier de volledige uitspraak van de Hoge Raad:
https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2025:1959
Wat is er gebeurd?
De uitspraak volgt op een procedure die begon bij de rechtbank Noord-Nederland. Een persoon, die zich niet als man of vrouw identificeert, vroeg de rechtbank om diens geboorteakte te laten aanpassen met een ‘X’ als geslachtsaanduiding. De ambtenaar van de burgerlijke stand stond positief tegenover het verzoek. De rechtbank heeft de naamswijziging wel toegewezen, maar stelde prejudiciële vragen aan de Hoge Raad over de vraag of een dergelijke niet-binaire geslachtsregistratie onder de huidige wetgeving mogelijk is.
De Hoge Raad heeft deze prejudiciële vragen niet beantwoord, maar heeft wel bevestigd dat de kwestie onder de huidige wetgeving juridisch ongeregeld is en dat de rechter voor elk individueel geval blijft beoordelen of toewijzing kan plaatsvinden.
Wat betekent deze uitspraak praktisch?
Geen nieuwe wettelijke regeling
Er bestaat momenteel geen expliciete wettelijke grondslag voor de opname van een neutrale geslachtsaanduiding zoals ‘X’ in de geboorteakte. Dit was de kernvraag in de prejudiciële procedure en ook nú biedt de Hoge Raad daar geen verandering in.
Rechter heeft beoordelingsruimte
De Hoge Raad bevestigt dat — zolang de wetgever geen duidelijke regeling heeft ingevoerd — het aan de lagere rechters is om in concrete gevallen te beslissen wat er met een verzoek tot invoering van een neutrale geslachtsregistratie moet gebeuren. Dit betekent, dat je nog steeds via de rechtbank kunt proberen een geslachtsregistratie naar ‘X’ te laten aanpassen, maar dat de uitkomst afhankelijk blijft van de beoordeling in jouw zaak.
Geen eenduidige landelijke standaard
Omdat er geen wetgeving is en de Hoge Raad de vragen niet beantwoordt, blijft er geen vaste, landelijke standaard bestaan voor hoe deze verzoeken moeten worden behandeld of beoordeeld. Daarom is een goede juridische onderbouwing en procesvertegenwoordiging via een advocaat essentieel.
Waarom blijft dit belangrijk?
Voor veel non-binaire en genderdiverse mensen betekent de vermelding van alleen ‘man’ of ‘vrouw’ in officiële documenten een discrepantie tussen de registratie en de eigen genderidentiteit. Dit kan leiden tot psychische belasting, praktische ongemakken en gevoelens van uitsluiting in het dagelijks leven.
Het recht om jouw identiteit in officiële documenten te laten weerspiegelen is niet alleen symbolisch: het raakt aan jouw persoonlijke waardigheid, identiteit en rechtspositie.
Hoe werkt de procedure bij de rechtbank?
Als je overweegt een verzoek in te dienen:
- Start via een advocaat. Procesvertegenwoordiging is verplicht.
- Verzoekschrift bij de rechtbank. Dit bevat een toelichting waarom jouw huidige geslachtsregistratie niet aansluit bij je genderidentiteit.
- Deskundigenverklaring. Niet verplicht, maar kan helpen bij de onderbouwing.
- Eventuele zitting en reactie van de gemeente. De ambtenaar van de burgerlijke stand van jouw geboortegemeente wordt gehoord.
- Rechterlijke beslissing. De rechter weegt de argumenten in jouw specifieke zaak.
- Indien toegewezen: aanvulling op de geboorteakte en later van BRP, paspoort en ID-kaart.
Wanneer is dit interessant voor u?
Deze procedure is bedoeld voor mensen die zich niet (uitsluitend) identificeren als man of vrouw en die hun geslachtsregistratie in de geboorteakte willen laten wijzigen naar een neutrale aanduiding, zoals ‘X’.
Slotwoord
De Hoge Raad heeft met deze uitspraak duidelijk gemaakt, dat de rechterlijke weg nog steeds openstaat voor verzoeken tot niet-binaire geslachtsregistratie — ook al ontbreekt een wettelijke regeling. Voor degenen die hierover nadenken, biedt dit juridische ruimte en perspectief, maar ook het belang van een zorgvuldige, op maat geschreven juridische onderbouwing.
Wil je weten wat jouw mogelijkheden zijn? Neem gerust contact met mij op. Ik begeleid je stap voor stap door het proces en denk met je mee over de beste strategie.
mr. Marieke Veken, december 2025