Bij een scheiding komen veel emoties, onzekerheden en praktische keuzes kijken. Eén van de onderwerpen die regelmatig spanning oproept, is partneralimentatie. Zeker wanneer één van beide ex-partners een nieuwe relatie krijgt, rijst de vraag: wat betekent dit voor de alimentatie?
Veel mensen weten, dat samenwonen gevolgen heeft. Maar niet precies hoe dat werkt of wanneer dat moment is bereikt.
Wat zegt de wet?
In artikel 1:160 Burgerlijk Wetboek staat, dat het recht op partneralimentatie van rechtswege eindigt wanneer de alimentatiegerechtigde gaat samenwonen “als waren zij gehuwd”.
Dat betekent, dat de alimentatie automatisch stopt, zonder dat daarvoor een aparte rechterlijke beslissing nodig is.
Maar wat is “samenwonen als waren zij gehuwd”? Wanneer wordt een nieuwe relatie door de rechter gezien als een samenlevingsvorm die de alimentatie beëindigt?
Rechters kijken naar het dagelijks leven, niet alleen naar het adres
In de rechtspraak is te zien, dat rechters heel feitelijk kijken: de vraag is niet of iemand staat ingeschreven op hetzelfde adres, maar hoe de relatie er in de praktijk uitziet.
Belangrijke factoren zijn onder meer:
- brengen de partners het grootste deel van hun tijd samen door?
- slapen zij vaak bij elkaar of vooral op één van de adressen?
- voeren zij een gezamenlijke huishouding?
- is er sprake van wederzijdse verzorging?
- is er financiële verstrengeling, zoals het delen van kosten?
Zelfs wanneer beide partners officieel een eigen woning behouden, kan er tóch sprake zijn van samenwonen in de zin van de wet als hun leven zich in feite samen afspeelt.
Niet elke relatie is “samenwonen” in de zin van artikel 1:160 BW
Tegelijkertijd laten andere uitspraken zien dat een duurzame affectieve relatie op zichzelf niet genoeg is.
Dat partners een sleutel van elkaars huis hebben, af en toe boodschappen meenemen, samen eten, elkaar helpen met kinderen, regelmatig bij elkaar slapen of samen op vakantie gaan — dit alles is tegenwoordig heel normaal binnen een relatie, maar duidt nog niet automatisch op samenwonen “als waren zij gehuwd”.
Rechters willen zien dat er sprake is van:
- wederzijdse zorg, én
- een gemeenschappelijke huishouding — meer dan alleen praktische hulp in de relatie.
Met andere woorden: er moet een duidelijke verstrengeling zijn, praktisch en vaak ook financieel.
Waarom het zo vaak misgaat: bewijs, wantrouwen en dure procedures
Omdat de beoordeling zo feitelijk is, ontstaan er in de praktijk snel conflicten. De één vindt dat er wordt samengewoond, de ander vindt van niet. Soms wordt er zelfs voor veel geld bewijs verzameld, bijvoorbeeld via observaties of een recherchebureau.
Dit soort trajecten kost niet alleen geld, maar beschadigt ook het vertrouwen en de relatie tussen ex-partners — terwijl dat juist zó belangrijk is, zeker wanneer er kinderen zijn.
Voorkomen is beter dan genezen: maak vooraf afspraken in mediation
Juist omdat artikel 1:160 BW zulke grote gevolgen heeft, is het verstandig om tijdens de scheidingsmediation alvast afspraken te maken over nieuwe relaties en hoe jullie daar in de toekomst mee omgaan.
In mediation kun je samen vastleggen:
- wat jullie verstaan onder “samenwonen als waren zij gehuwd”;
- hoe en wanneer jullie elkaar informeren over belangrijke veranderingen in een relatie;
- hoe jullie misverstanden of twijfels willen oplossen;
- wanneer het eerlijk en redelijk is om alimentatie te herzien.
Door dit soort afspraken vóóraf te bespreken, voorkom je later conflicten, dure procedures en onnodige stress. Zo blijft de scheiding niet alleen nu, maar ook in de toekomst in balans.
Mediation helpt om duidelijkheid en rust te creëren
Een nieuwe relatie is meestal een mooie stap. Het is jammer wanneer die stap leidt tot onzekerheid of strijd over de alimentatie. In mediation is er ruimte om helderheid te creëren, verwachtingen te bespreken en afspraken te maken waar beide partijen zich in kunnen vinden.
Wil je voorkomen, dat je in dit soort ingewikkelde discussies terechtkomt? Of wil je weten hoe je duidelijke en toekomstbestendige afspraken maakt?
Mediation kan helpen om samen tot oplossingen te komen — rustig, duidelijk en zonder strijd.
Sta je voor een scheiding of lopen de emoties hoog op? Met mediation brengen we samen overzicht, rust en duidelijke afspraken.
mr. Marieke Veken, november 2025