– – – Update december 2025: De Hoge Raad heeft inmiddels uitspraak gedaan over dit onderwerp. Lees hier mijn meest recente artikel over de huidige stand van zaken: Wijziging geslachtsregistratie ‘X’ na uitspraak Hoge Raad – – –
In juli 2025 is het wetsvoorstel tot wijziging van de transgenderwet – dat het makkelijker zou maken om een geslachtsregistratie te wijzigen – door het demissionaire kabinet ingetrokken. Dat betekent, dat er voorlopig géén nieuwe wettelijke regeling komt voor mensen die hun geslachtsregistratie willen wijzigen naar een neutrale aanduiding (‘X’).
Voor non-binaire personen is dat teleurstellend nieuws. Toch is het in sommige gevallen nog steeds mogelijk om via de rechtbank een verzoek in te dienen voor een neutrale geslachtsregistratie. Of zo’n verzoek wordt toegewezen, hangt echter af van de beoordeling door de rechter. Sinds de intrekking van het wetsvoorstel in juli 2025 zijn er op dit moment nog geen rechterlijke uitspraken bekend waarin zo’n verzoek is toegewezen.
Wat is geslachtsregistratie?
De geslachtsregistratie is het geslacht dat op uw geboorteakte staat vermeld. Dit gegeven verschijnt ook op officiële documenten zoals paspoort en identiteitskaart. Voor sommige mensen sluit deze registratie niet aan bij hun genderidentiteit. Een neutrale aanduiding kan helpen om die discrepantie te verminderen.
Hoe zit het juridisch?
Op dit moment bestaat er geen specifieke wettelijke bepaling die regelt dat iemand diens geslachtsregistratie kan wijzigen naar ‘X’. De Hoge Raad heeft echter in 2022 bepaald, dat rechters zulke verzoeken toch mogen beoordelen en toewijzen, zolang de wetgever hier nog geen regeling voor heeft gemaakt.
De uitkomst van een verzoek is echter niet op voorhand te voorspellen. Rechters wegen de inhoud van het verzoek en de omstandigheden van het geval af. Het is daarom belangrijk om het verzoek zorgvuldig te onderbouwen.
Voor wie is dit bedoeld?
Deze procedure is bedoeld voor mensen die zich niet (uitsluitend) identificeren als man of vrouw en die hun geslachtsregistratie in de geboorteakte willen laten wijzigen naar ‘X’.
Hoe verloopt de procedure?
De procedure loopt via de rechtbank.
- Een advocaat dient namens u een verzoekschrift in bij de rechtbank van uw geboorteplaats.
- Bent u niet in Nederland geboren, dan gaat het verzoek naar de rechtbank Den Haag.
- In het verzoek wordt uitgelegd waarom uw huidige geslachtsregistratie niet aansluit bij uw genderidentiteit en waarom een neutrale aanduiding passend is.
- Een deskundigenverklaring is niet verplicht, maar kan wel helpen.
- U kunt in dezelfde procedure ook een voornaamswijziging aanvragen.
- De ambtenaar van de burgerlijke stand mag reageren.
- Soms vindt er een zitting plaats; dit is afhankelijk van de werkwijze van de rechtbank.
- Als de rechter het verzoek toewijst, wordt uw geboorteakte aangepast en wordt de wijziging na afloop van de hoger beroepstermijn van 3 maanden verwerkt in de Basisregistratie Personen (BRP). Na afgifte van een nieuw paspoort of ID-kaart staat erna daar de aanduiding ‘X’ op.
Duur en kosten
De procedure duurt meestal 7 tot 9 maanden.
De kosten bestaan uit het honorarium van de advocaat, griffierecht en eventuele gemeentelijke leges. Soms is gesubsidieerde rechtsbijstand mogelijk, afhankelijk van uw inkomen en vermogen.
Waarom een advocaat inschakelen?
Volgens de huidige regels is procesvertegenwoordiging door een advocaat verplicht. Een advocaat helpt bovendien bij het zorgvuldig onderbouwen van uw verzoek, zodat de kans op toewijzing zo groot mogelijk is.
Wilt u meer weten of overweegt u een wijziging van uw geslachtsregistratie naar ‘X’?
Neem gerust contact met mij op. Ik bespreek graag met u de mogelijkheden en begeleid u bij iedere stap van de procedure.
31 juli 2025,
mr. Marieke Veken 06-293.721.84